--- title: "Compex Biologie" url: "https://cma-science.nl/lesmateriaal/compex/compex-biologie/" type: "page" published: "2026-01-05T14:57:19+01:00" modified: "2026-08-19T16:42:05+01:00" author: "Ewa Kedzierska" --- # Pagina niet gevonden In de examenprogramma’s en syllabi van natuurkunde, scheikunde en biologie komen begrippen als onderzoeken, ontwerpen en modelvorming in de A-domeinen duidelijk aan bod. Deels zijn dat vaardigheden die in het schoolexamen aan bod moeten komen maar ze kunnen ook in het Centraal Schriftelijk Examen getoetst worden. Tot 2010 zijn bij de examens computers met software gebruikt om die vaardigheden te toetsen. Modelvorming komt ook nu nog in de examens voor, maar nu niet als computerexamen. Op deze pagina’s vindt u examenopgaven die met de computer zijn te maken. De modellen zijn zo goed mogelijk vertaald naar de huidige software en volgen daarbij de oorspronkelijke opgaven. U kunt ze goed gebruiken als voorbereiding op examens en schoolonderzoeken en om te oefenen met modelleren, dataverwerking of videometen. De opgaven worden met toestemming van het CITO gebruikt.  ### Grote grazers Jaar: **2009** Niveau: **VWO** In een model wordt gekeken op welke manieren de grootte van de hertenpopulatie in de Oostvaardersplassen kan worden gereguleerd.  - [Opgave (docx)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2009%20V%20Grote%20grazers/Grote%20grazers%20-%20opgave.docx) - [Correctievoorschrift (docx)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2009%20V%20Grote%20grazers/Grote%20grazers%20-%20correctie.docx) - [Grote grazers (Coach 7)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2009%20V%20Grote%20grazers/Grote%20grazers.cma7) ### De werking van de nieren Jaar: **2009** Niveau: **HAVO** Het proces van urineproductie is best lastig. Dit model laat je dat proces verkennen.  - [Opgave (docx)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2009%20H%20De%20werking%20van%20de%20nieren/De%20werking%20van%20de%20nieren%20-%20opgave.doc) - [Correctievoorschrift (docx)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2009%20H%20De%20werking%20van%20de%20nieren/De%20werking%20van%20de%20nieren%20-%20correctievoorschrift.doc) - [De werking van de nieren (Coach 7)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2009%20H%20De%20werking%20van%20de%20nieren/2009%20H%20De%20werking%20van%20de%20nieren.cma7) - [Correctie (Coach 7)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2009%20H%20De%20werking%20van%20de%20nieren/2009%20H%20De%20werking%20van%20de%20nieren%20-%20correctie.cma7) ### Grutto's Jaar: **2008** Niveau: **VWO** De gruttopopulatie loopt in Nederland sterk achteruit. Er is een populatiemodel ontwikkeld om de gevolgen van mogelijke ingrepen in te kunnen schatten. Met dit model ga je aan de slag. Later kijk je dan naar de effecten van predatoren als vos en hermelijn op de populatie.  - [Opgave (docx)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2008%20V%20Grutto/Grutto%20-%20opgave.docx) - [Correctievoorschrift (docx)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2008%20V%20Grutto/Grutto%20-%20correctievoorschrift.docx) - [Grutto-01 (Coach 7)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2008%20V%20Grutto/Grutto-01.cma7) - [Grutto-01-correctie (Coach 7)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2008%20V%20Grutto/Grutto-01-correctie.cma7) - [Grutto-02 (Coach 7)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2008%20V%20Grutto/Grutto-02.cma7) - [Grutto-02-correctie (Coach 7)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2008%20V%20Grutto/Grutto-02-correctie.cma7) ### Bonte vliegenvanger Jaar: **2008** Niveau: **HAVO** De effecten van de klimaatverandering op de vogeltrek worden met als voorbeeld de vliegenvanger worden in een model bekeken.  - [Opgave (docx)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2008%20H%20Vliegenvanger/vliegenvanger%20-%20opgave.docx) - [Correctievoorschrift (docx)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2008%20H%20Vliegenvanger/vliegenvanger%20-%20correctie.docx) - [Vliegenvanger (Coach 7)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2008%20H%20Vliegenvanger/Vliegenvanger.cma7) ### Predator - prooi model Jaar: **2007** Niveau: **VWO** In dit model wordt gesimuleerd hoe groenalgen en watervlooien zich in een vijver samen ontwikkelen. Verschillende scenario’s worden onderzocht. Ook de introductie van brasem en het effect op de watervlooienpopulatie wordt gesimuleerd.  - [Opgave (docx)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2007%20V%20Predator%20-%20prooi%20model/Predator%20-%20prooi%20model%20-%20opgave.docx) - [Correctievoorschrift (docx)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2007%20V%20Predator%20-%20prooi%20model/Predator%20-%20prooi%20model%20-%20correctievoorschrift.docx) - [Predator - prooi model (Coach 7)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2007%20V%20Predator%20-%20prooi%20model/Predator%20-%20prooi%20model.cma7) ### Bevers in de biesbosch Jaar: **2007** Niveau: **HAVO** Uitgezette bevers in de Biesbosch planten zich minder goed voort dan de populatie waar de uitgezette bevers vandaan komen. Dit ligt mogelijk aan het voedselaanbod. Met een onderzoek en een model wordt gekeken naar mogelijke oorzaken.  - [Opgave (docx)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2007%20H%20Bevers%20in%20de%20biesbosch/Bevers%20in%20de%20Biesbosch%20-%20opgave.docx) - [Correctievoorschrift (docx)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2007%20H%20Bevers%20in%20de%20biesbosch/Bevers%20in%20de%20Biesbosch%20-%20correctievoorschrift.docx) - [Bevers in de Biesbosch (Coach 7)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2007%20H%20Bevers%20in%20de%20biesbosch/Bevers%20in%20de%20Biesbosch.cma7) - [Correctievoorschrift (Coach 7)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2007%20H%20Bevers%20in%20de%20biesbosch/Bevers%20in%20de%20Biesbosch%20-%20correctievoorschrift.cma7) ### Kabeljauw in de problemen Jaar: **2005** Niveau: **VWO** Het gaat niet goed met de kabeljouw. Met een model worden de verschillende manieren om tot een gezonde populatie te komen onderzocht.  - [Opgave (docx)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2005%20V%20Kabeljauw%20in%20de%20problemen/Kabeljauw%20in%20de%20problemen%20-%20opgave.docx) - [Correctievoorschrift (docx)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2005%20V%20Kabeljauw%20in%20de%20problemen/Kabeljauw%20in%20de%20problemen%20-%20correctievoorschrift.docx) - [Antwoordblad (docx)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2005%20V%20Kabeljauw%20in%20de%20problemen/Kabeljauw%20in%20de%20problemen%20-%20antwoordblad.docx) - [Kabeljauw in de problemen (Coach 7)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2005%20V%20Kabeljauw%20in%20de%20problemen/Kabeljauw%20in%20de%20problemen.cma7) - [Correctievoorschrift (Coach 7)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2005%20V%20Kabeljauw%20in%20de%20problemen/Kabeljauw%20in%20de%20problemen%20-%20correctievoorschrift.cma7) ### Spreeuwenwerk Jaar: **2005** Niveau: **HAVO** Het gedrag van spreeuwen bij het voeren van de jongen wordt onderzocht.  - [Opgave (docx)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2005%20H%20Spreeuwenwerk/Spreeuwenwerk%20-%20opgave.docx) - [Correctievoorschrift (docx)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2005%20H%20Spreeuwenwerk/Spreeuwenwerk%20-%20correctie.docx) - [Spreeuwenwerk (Coach 7)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2005%20H%20Spreeuwenwerk/Spreeuwenwerk.cma7) ### Urine van Amber en Fleur Jaar: **2004** Niveau: **HAVO** Met een model vergelijk je de urineproductie bij rust en bij hardlopen (met stevig zweten).   - [Opgave (docx)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2004%20H%20Urine%20van%20Amber%20en%20Fleur/Urine_Amber_Fleur%20-%20opgave.docx) - [Correctievoorschrift (docx)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2004%20H%20Urine%20van%20Amber%20en%20Fleur/Urine_Amber_Fleur%20-%20correctievoorschrift.docx) - [Urine_Amber_Fleur (Coach 7)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2004%20H%20Urine%20van%20Amber%20en%20Fleur/Urine_Amber_Fleur.cma7) ### ATP en hardlopen Jaar: **2003** Niveau: **VWO** Met een model wordt gekeken naar ATP-levering in actief spierweefsel bij een marathon en een sprint. Ook de glucosebehoefte wordt met het model bekeken.  - [Opgave (doc)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2003%20V%20ATP%20en%20hardlopen/ATP%20en%20hardlopen%20-%20opgave.docx) - [ATP en hardlopen (Coach 7)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2003%20V%20ATP%20en%20hardlopen/2003_vwo_ATP%20en%20hardlopen.cma7) - [ATP en hardlopen - correctie (Coach 7)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2003%20V%20ATP%20en%20hardlopen/2003_vwo_ATP%20en%20hardlopen%20-%20correctie.cma7) ### Marathon Jaar: **2003** Niveau: **HAVO** Met dit model kun je onderzoeken hoe verschillende factoren het metabolisme van een marathonloopster beïnvloeden  - [Opgave (docx)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2003%20H%20Marathon/Marathon%20-%20opgaven.docx) - [Correctie (docx)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2003%20H%20Marathon/Marathon%20-%20correctie.docx) - [marathon (Coach 7)](https://resources-cma-science.com/activities/nl/biologie/Compex/2003%20H%20Marathon/marathon.cma7)